Алматыда айналма деп терезеден тауға басқаша қарайтындай ететін жорықты айтады. Таңертең Шымбұлақта аспалы жолға отырасың, ал үш-төрт күннен кейін Үлкен Алматы көлінің көгілдір суына шығасың. Бұл екі нүктенің арасында бірде-бір жол жоқ. Тек Сол Талғар шатқалы, мұздық және төрт шақырымға жуық биіктіктегі Туристер асуы.
Айналманың жанында оңайырақ жерлер бар. Іздеуде жиі "Манжилки" деп жазылатын Мыңжылқы үстірті Шымбұлақтан жарты күндік жерде. Қасқыр тауы Үлкен Алматы шатқалының кіреберісінде. Ал Үлкен Алматы шыңы - қаланың кез келген жерінен дерлік көрінетін пирамида.
Қысқаша
- Айналма: шамамен 46 км және 3000 метр көтерілу, 3-4 күн. Старт Шымбұлақта, мәре ҮАҚ-та.
- Ең биік нүкте: Туристер асуы, 3981 метр, жазда да қар мен мұз жатады.
- Маусым: маусымның ортасынан тамыздың соңына дейін. Мамыр мен маусымның басында асуға шығар жолда қалың қар.
- Мыңжылқы: Шымбұлақтан жоғары 3000 метрдегі үстірт, шамамен 6 км және жоғары 2 сағат.
- Қасқыр тауы: 2305 метр, шамамен 8,5 км және 4 сағат.
- Озёрный асуы, 3520 метр, Қырғызстанмен шекарада. Арнайы рұқсатсыз өтуге болмайды.
- Электробайкпен: 2 күндік айналма, Сол Талғар, Мыңжылқы бөгеті.
Сызба: Шымбұлақтан Сол Талғар мен Туристер асуы арқылы ҮАҚ-қа дейінгі айналма, Мыңжылқыға көтерілу, Озёрный асуы және Қасқыр тауы
Айналма күн сайын
Қазір айналманы көбіне Шымбұлақтағы аспалы жолдан бастайды: көтергіштер Талғар асуына, шамамен 3200 метрге дейін жеткізеді. Бұл биіктікке көтерілудің бір күнін үнемдейді.
Бірінші күн түгелге жуық төмен. Асудан соқпақ Сол Талғар шатқалына, 2650 метрде үйшік тұрған Солнечная полянаға түседі. Мұнан Алматы орталығына дейін түзу сызықпен отыз шақырымға жетпейді, бірақ кез келген қаладан өте алыс жүргендей сезінесің.
Екінші күн ең ауыр. Соқпақ Сол Талғармен 2965 метрдегі аттас үйшіктің жанынан Туристер асуына көтеріледі. Соңғы көтерілу қар мен мұз арқылы өтеді, мұндай биіктікте ауа айтарлықтай аз, бәрінің қарқыны түседі.
Биіктіктегі бас ауруын қалыпты жағдай деп санап, өрлеуді жалғастырмаңыз. Гидке айтып, көтерілуді тоқтатыңыз; жағдай нашарласа, төмен түсіп, медициналық көмек қажет. CDC биіктік ауруы туралы ұсынымдары белгілер мен әрекеттерді түсіндіреді.
Үшінші күн Үлкен Алматы көліне түсуге кетеді. Жолға шығар алдында шығу бағыты мен көлікпен кездесетін орынды келісіңіз: шатқалда байланыс пен нақты қолжетімділік өзгеруі мүмкін. Көлге бөлек бару жолдары ҮАҚ туралы нұсқаулықта жазылған.
Аспалы жолсыз ұзағырақ нұсқа да бар: Кіші Алматы шатқалынан Бутаковка асуы арқылы Сол Талғарға.
Палатка, минус онға дейінгі ұйықтайтын қап, треккинг бәтеңкесі және асуға жылы киім керек. Қауіп туралы шынын айтсақ: Сол Талғарда 2021 және 2023 жылдары сел жүрді. Жылы күндері өзендердегі су түске қарай көтеріледі, өткелдерден таңертең өткен дұрыс. Қарда көшкін қаупі бар.
Сол Талғар шатқалындағы өзен
Мыңжылқы: сол "Манжилки"
Атауы қазақша "мың жылқы" дегенді білдіреді. Бұл үстіртте бір кезде үлкен үйірлерге орын жеткен болса керек. Мыңжылқы Кіші Алматы өзенінің бастауында, Шымбұлақтан жоғары, 3000 метрде жатыр.
Медеуден Шымбұлаққа аспалы жолмен, экотаксимен немесе автобуспен барады, ал жаяу екі сағаттай жүруге болады. Шымбұлақтан үстіртке шатқалмен жоғары жол барады: шамамен 6 км және 800-900 метр көтерілу, 2 сағаттай. Жолда "Тұйықсу" келушілер орталығы бар, ал жоғарыда селден қорғайтын бөгет, метеостанция және желден тығылатын шатыр тұр. Жолдан Тұйықсу мұздығы көрінеді.
Көп маршрут үшін Мыңжылқы тек басы. Мұнан Маншук Мәметова көлі деп аталатын 6-көлге және Титов пен Молодёжный шыңдарына барады. Ауа райы жарты сағатта өзгереді, сондықтан қалада күн ашық болса да болжамды міндетті түрде қараңыз.
Мыңжылқы үстіртіндегі бөгетке апаратын тасты жол
ҮАҚ-тың дәл жанындағы қысқа жорықтар
Қасқыр тауы
Биіктігі 2305 метр. Старт Үлкен Алматы шатқалының алдындағы экопостта, "Сұңқар" жыртқыш құстар питомнигінің жанында. Маршрут шамамен 8,5 км және 890 метр көтерілу, 4 сағаттай. Соқпақ аралас орман, қайыңдық пен алма ағаштары арқылы өтеді, жоғарыдан қала мен Үлкен Алматы шатқалы көрінеді. Көктемде бармаңыз: кене өте көп.
Жапон жолы
ГЭС-2-нің үстіндегі беткейдегі ескі жол, оған құбыр бойындағы 3000-ға жуық баспалдақпен көтеріледі. Жолдың өзі 1900-1950 метрде дерлік тегіс өтеді. Жаяу жол мен тарихы туралы Жапон жолы нұсқаулығында.
Үлкен Алматы шыңы
Алматының кез келген жерінен дерлік көрінетін 3680 метрлік пирамида. Альпинистік жабдығы жоқ туристерге оңтүстік жота келеді, ол арқылы көтерілу 5-6 сағат. Жақындау мен түсуді қоса толық жорық 30 км-ден асады, шамамен 2300 метр көтерілу және 17 сағаттай жүру, сондықтан түнеуді немесе өте ұзақ күнді жоспарлаңыз. Етегінде 3321 метрдегі Космостанция тұр. Бұл шекаралық аудан, жеке куәлік міндетті.
Озёрный асуы
Көлден оңтүстікке қарай 3520 метрдегі асу Қырғызстанмен шекарада жатыр, бір кезде ол арқылы Ыстықкөлге жаяу барған. ҮАҚ-та шекара посты тұр, одан әрі тек алдын ала келісілген арнайы рұқсатпен өтуге болады. Топтық өтулер сынақ ретінде жасалған, бірақ мұнда Ыстықкөлге еркін жол әзірге жоқ.
Электробайкпен
Үлкен Алматы айналмасы: екі күн, 100 000 теңге, күрделілігі 10-нан 10, тек тамыз бен қыркүйекте. Старт ҮАҚ-тың арғы жағында, одан Туристер мұздығы арқылы Сол Талғардың жоғарғы ағысына және далада түнеу. Байланыс жоқ, жол жоқ. Бұл біздің каталогтағы ең ауыр маршрут.
Сол Талғар: толық күн, 80 000 теңге, күрделілігі 10-нан 9. Бутаковкадан асу арқылы жабайы Сол Талғар шатқалына, шығуы Шымбұлақта.
Мыңжылқы бөгеті: бес сағат, 40 000 теңге, күрделілігі 10-нан 5. Медеуден 3010 метрге дейін: алдымен асфальт серпантин, кейін жарты сағатта қолды талдыратын тасты грейдер. Бөгеттен жоғары Маншук Мәметова көлі және Тұйықсу мұздығы бар.
2025 жылғы 31 мамырдағы Мыңжылқы; қар мен жол жағдайы апта сайын өзгеруі мүмкін
2025 жылғы 31 мамырдағы бос тас: нақты рельеф картадағы сызықтан күрделі
xBike сапарларының фотосы. Нақты түсірілген орын расталмаған.
xBike сапарларының фотосы. Нақты түсірілген орын расталмаған.
Нені есте ұстау керек
Алматы үстіндегі тауларда ауа райы тез өзгереді, үш мың метрден жоғары жазда қар жаууы мүмкін. Сел мен жоғары су жылы күндері жиі болады, сондықтан өткелдерден ерте өтіңіз. ҮАҚ пен Космостанция шекаралық аймақта, жеке куәліксіз бармаңыз. Ұлттық парктің жаңалықтарын тексеріңіз: құрғақ ыстықта, 2025 жылғы тамыздағыдай, орманға кіру уақытша жабылады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Үлкен Алматы айналмасын қанша күнде жүріп өтеді? Әдетте 3-4 күн. Шымбұлақтағы аспалы жолдан бастасаңыз, маршрут шамамен 46 км және 3000 метр көтерілу.
Айналмаға қашан барған дұрыс? Маусымның ортасынан тамыздың соңына дейін. Мамыр мен маусымның басында Туристер асуына шығар жолда қалың қар жатады.
Айналма қай жерде басталып, қай жерде аяқталады? Аспалы жол Талғар асуына көтеретін Шымбұлақта басталып, Үлкен Алматы көлінде аяқталады. Көлден жоғарғы шлагбаумға дейін тағы 6-7 км жаяу.
Туристер асуының биіктігі қандай? 3981 метр, айналманың ең биік нүктесі.
Айналмаға рұқсатнама керек пе? Айналманың өзіне керек емес. Бірақ ҮАҚ-тағы мәре шекаралық аймақта, сондықтан жеке куәлік немесе паспорт алыңыз.
Манжилки қайда? Дұрыс атауы Мыңжылқы: Кіші Алматы өзенінің бастауындағы, Шымбұлақтан жоғары 3000 метрдегі үстірт. Шымбұлақтан шамамен 6 км және 2 сағат жаяу.
Алматыдан Ыстықкөлге Озёрный асуы арқылы жаяу өтуге бола ма? Еркін емес. Асу Қырғызстанмен шекарада, ҮАҚ-та шекара посты бар, тек арнайы рұқсатпен өтуге болады.
